Παγκόσμια Ημέρα Λογικής: Γιατί τη χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ σε έναν κόσμο χωρίς pause
Fake news, θεωρίες συνωμοσίας και άποψη χωρίς σκέψη. Η Παγκόσμια Ημέρα Λογικής έρχεται να θυμίσει ότι πριν μιλήσουμε, ποστάρουμε ή θυμώσουμε, καλό είναι να κάνουμε κάτι ριζοσπαστικό: να σκεφτούμε.
Η Παγκόσμια Ημέρα Λογικής δεν είναι από εκείνες τις επετειακές ημέρες που συνοδεύονται από μπαλόνια, σοκολατάκια και εύκολα συνθήματα. Δεν έχει «πανηγυρικό» χαρακτήρα, ούτε ενδείκνυται για στόρι με φίλτρα. Είναι σοβαρή, αυστηρή και κάπως… ενοχλητική. Σαν εκείνον τον φίλο που σου λέει «σκέψου το λίγο ακόμα» τη στιγμή που εσύ είσαι έτοιμος να πατήσεις αποστολή. Και ίσως γι’ αυτό είναι πιο απαραίτητη από ποτέ.
Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία τρέχει ταχύτερα από τη σκέψη, η λογική μοιάζει να έχει μείνει πίσω. Τίτλοι που διαβάζονται επιλεκτικά, άποψη πριν το κείμενο, οργή πριν τα δεδομένα. Η δημόσια συζήτηση γίνεται όλο και πιο συναισθηματική και όλο και λιγότερο τεκμηριωμένη. Αν η λογική είχε φωνή, μάλλον θα έλεγε ένα λιτό αλλά σαφές: «μισό λεπτό».
Πώς και πότε καθιερώθηκε η Παγκόσμια Ημέρα Λογικής
Η Παγκόσμια Ημέρα Λογικής καθιερώθηκε επίσημα το 2019 από την Unesco, η οποία όρισε την 14η Ιανουαρίου ως ημέρα αφιερωμένη στη λογική σκέψη και τον ορθολογισμό. Η ημερομηνία μόνο τυχαία δεν είναι. Συνδέεται με τα γενέθλια του Άλφρεντ Τάρσκι, ενός από τους σημαντικότερους θεωρητικούς της σύγχρονης λογικής, αλλά και με την επέτειο θανάτου του Κουρτ Γκέντελ, του ανθρώπου που έδειξε τα όρια ακόμα και των πιο αυστηρών λογικών συστημάτων.
Το μήνυμα ήταν και παραμένει ξεκάθαρο πως χωρίς λογική, δεν υπάρχει επιστήμη, εκπαίδευση, τεχνολογία, ούτε υγιής δημοκρατικός διάλογος.
Γιατί η λογική έχει αποκτήσει… κακή φήμη
Κι όμως, η λογική έχει κακή φήμη. Θεωρείται ψυχρή, ξενέρωτη, «σπασίκλικο» χαρακτηριστικό. Στην πραγματικότητα, είναι απλώς ειλικρινής. Δεν φωνάζει, δεν εντυπωσιάζει, δεν υπόσχεται θαύματα. Συνήθως δικαιώνεται εκ των υστέρων, όταν πια είναι αργά να τη χειροκροτήσεις.
Στην πολιτική, στην οικονομία και στην καθημερινότητα, η απουσία λογικής κοστίζει. Οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις, κοινωνικό διχασμό και εύκολους φανατισμούς. Και όσο τα προβλήματα γίνονται πιο σύνθετα, από την κλιματική κρίση έως την τεχνητή νοημοσύνη, τόσο λιγότερο μας παίρνει να λειτουργούμε μόνο με ένστικτο.
Η λογική δεν ακυρώνει το συναίσθημα. Το βάζει σε τάξη. Είναι το GPS της σκέψης. Δεν σου λέει πώς να νιώσεις, αλλά πού βρίσκεσαι και πού πας. Χωρίς αυτήν, απλώς στρίβεις όπου να ’ναι και ελπίζεις να μη χαθείς.
Η Παγκόσμια Ημέρα Λογικής δεν ζητά πανηγυρισμούς. Ζητά κάτι δυσκολότερο: παύση, σκέψη, επιχειρήματα. Να ακούμε πριν απαντήσουμε. Να διαβάζουμε πριν θυμώσουμε. Και το πιο απαιτητικό απ’ όλα να δεχόμαστε ότι μπορεί και να κάνουμε λάθος. Ενοχλητικό; Ναι. Απολύτως λογικό; Επίσης ναι.
